How can we help?

WIP-richtlijn Postoperatieve wondinfecties (Ziekenhuizen)

Gratis inspectie app

Je kan de onderstaande checklist gratis invullen op het Checkbuster platform. Dit kan je doen op een lap-top of PC. Natuurlijk kan je de inspectie ook invullen met de Checkbuster App op je telefoon.

1. Uitgangspunten voor preventie

  • Er wordt gestreefd naar een zo kort mogelijke preoperatieve opnameduur.
  • Contaminatie van de wond tijdens de operatie wordt zo veel als mogelijk voorkomen.
  • Een goede postoperatieve wondgenezing wordt zo veel als mogelijk bevorderd.

2.1 Behandeling van infecties

  • Infecties buiten het directe operatiegebied worden voorafgaand aan de operatie behandeld.

2.2 Preoperatief douchen met desinfecterend middel

  • Er wordt niet preoperatief met een desinfecterend middel gedouched voor de preventie van postoperatieve wondinfecties.

2.3 Preoperatieve behandeling met mupirocine,

  • Er wordt geen routinegewijs gebruik gemaakt van mupirocine voorafgaand aan een operatie, omdat dit geen bewezen meerwaarde heeft voor de preventie van postoperatieve wondinfecties.

2.4 Preoperatief verwijderen van haar

  • Er wordt alleen om chirurgisch technische redenen bepaald of lichaamshaar in het operatiegebied moet worden verwijderd.
  • Wanneer lichaamshaar in het operatiegebied preoperatief wordt verwijderd, gebeurt dit met een tondeuse.

2.6 Vervoer van de patiënt in het operatiekamercomplex

  • In zone A en zone B van het operatiekamercomplex wordt een bed alleen binnengebracht als het schoon is en voorzien van schoon beddengoed.
  • Het schoonmaken van het bed en het verschonen van het beddengoed, heeft dezelfde dag nog plaatsgevonden.
  • Indien voor het transport van patiënten gebruik wordt gemaakt van een trolleysysteem, wordt de trolley dagelijks aan het eind van de dag gereinigd.
  • Bij het reinigen van de trolley wordt er vanuit gegaan dat de trolley voor elke operatie wordt afgedekt met een nieuwe vochtondoorlaatbare laag.
  • Wanneer een patiënt is geopereerd die in isolatie wordt verpleegd, wordt de trolley direct na de operatie gereinigd en vervolgens gedesinfecteerd conform de isolatierichtlijnen.

2.7 Opdekken (klaarmaken van de instrumententafel)

  • Het opdekken van de instrumententafel wordt in een aparte opdekruimte uitgevoerd, waar tegelijkertijd geen andere activiteiten (bijvoorbeeld het inleiden en voorbereiden van de patiënt) worden verricht.
  • Als het opdekken toch in de operatiekamer plaatsvindt, wordt de patiënt voorbereid in de inleidingskamer.
  • De instrumententafel wordt na het opdekken met een steriele doek afgedekt.
  • De opdektafel wordt zo kort mogelijk voor de ingreep opgedekt.

3.1 Voorkomen van onderkoeling van de patiënt

  • Er worden maatregelen genomen om onderkoeling van de patiënt (door middel van systemische opwarming) of onderkoeling van het operatiegebied (door middel van lokale opwarming) tijdens de ingreep te voorkomen.

3.2 Afdekmaterialen

  • Het afdekmateriaal is steriel.
  • Het afdekmateriaal is vochtafstotend en niet doorlaatbaar voor vocht en micro-organismen.
  • Het afdekmateriaal is soepel en sterk.
  • Het afdekmateriaal is zeer beperkt partikels afgevend.
  • Het afdekmateriaal is gemakkelijk te fixeren.
  • Het afdekmateriaal is van constante kwaliteit.
  • Lakens worden gecontroleerd op het mogelijk aanwezig zijn van pluizen en/of gaatjes.
  • Lakens worden een beperkt aantal malen, volgens aanwijzingen van de leverancier, gebruikt.

3.5.1 Kleding van medewerkers in de operatiekamer – Algemeen

  • Er worden geen polshorloges, ringen of armbanden gedragen.
  • Het dragen van kunstnagels is verboden.
  • In het operatiekamercomplex wordt operatiekamerkleding gedragen.
  • De operatiekamerkleding bestaat uit hes en broek, met nauw aansluitende (korte) mouwen en broekspijpen, voorzien van manchetten.
  • Het materiaal is ondoordringbaar voor deeltjes en vocht.
  • De hes wordt in de broek gedragen (tenzij de hes is voorzien van een goed sluitende manchet).
  • Het is niet toegestaan om in operatiekamerkleding buiten het operatiekamercomplex te komen.
  • Bij het kortdurend verlaten van het operatiekamercomplex (korter dan 30 minuten), wordt een beschermende jas of schort over de operatiekamerkleding gedragen.
  • Deze jas wordt gesloten gedragen en met deze jas aan worden geen patiëntgebonden handelingen verricht.
  • Na het langer dan 30 minuten verlaten van het operatiekamercomplex wordt bij terugkomst schone operatiekamerkleding aangetrokken.
  • Tussen operaties door wordt van kleding gewisseld wanneer deze vuil of nat is geworden.
  • Dagelijks wordt schone operatiekamerkleding aangetrokken.

3.5.2 Steriele operatiekamerkleding (ok-jassen)

  • Zowel de disposable als de reusable operatiekamerkleding voldoet aan de in ontwikkeling zijnde Europese normgeving, onder het kenmerk NEN EN 13795.
  • Reusable operatiekamerkleding voldoet aan de eisen uit de Europese norm (NEN EN 13795) en geeft geen of weinig verspreiding van deeltjes en is bovendien, met name voor wat betreft het voorpand en de mouwen, ondoordringbaar voor vocht.
  • Er zijn door het ziekenhuis afspraken met de leverancier gemaakt over het maximale aantal wasbeurten, aangezien de doorlaatbaarheid voor vocht toeneemt met het aantal keren dat de jas gewassen wordt.

3.5.3 Schoeisel

  • Alle medewerkers dragen in alle zones van het operatiekamercomplex schoeisel dat alleen daar mag worden gedragen.
  • Als het schoeisel zichtbaar is verontreinigd, wordt het gereinigd.
  • Als het schoeisel zichtbaar is verontreinigd met bloed wordt het gereinigd en daarna gedesinfecteerd met chloor 1000 ppm of alcohol 70%.
  • Aan het eind van het operatieprogramma worden alle schoenen (bij voorkeur machinaal) gereinigd.
  • Er wordt geen gebruik gemaakt van schoenhoesjes.

3.6 Haarbedekking

  • Tijdens verblijf in zone A en B van het operatiecomplex heeft men het hoofdhaar geheel bedekt.
  • Tijdens verblijf in zone A en B van het operatiecomplex heeft men de baard geheel bedekt.

3.7 Mondneusmasker

  • Tijdens de operatie dragen allen die in de operatiekamer aanwezig zijn een chirurgisch mondneusmasker.
  • Het mondneusmasker wordt na iedere operatie vervangen en wordt tussendoor niet om de nek gehangen.
  • Wanneer het gaat om patiënten die gentherapie ondergaan of patiënten die in aërogene isolatie worden verpleegd, worden aan de mondneusmaskers eisen gesteld volgens de WIP-richtlijnen ‘Gentherapie en Operatie geïsoleerde patiënten’.

3.8 Handschoenen

  • Handschoenen, steriel dan wel niet steriel, worden gedragen wanneer de handen in contact (kunnen) komen met bloed, lichaamsvochten, slijmvliezen, niet-intacte huid, of materialen die hiermee in contact zijn geweest.
  • Niet steriele handschoenen worden in ieder geval gedragen bij het aanbrengen en verwijderen van gips, wanneer contact met bloed of lichaamsvochten kan optreden. Dit geldt in het bijzonder bij postoperatief gips waarbij een wonddrain is achtergelaten.
  • Niet steriele handschoenen worden in ieder geval gedragen bij het tellen van de gazen en bepalen van het bloedverlies.
  • Steriele handschoenen worden in ieder geval gedragen bij invasieve handelingen en bij de omgang met steriele materialen.

3.9 Beschermende bril

  • Gezien de grote kans op spatten en spuiten van bloed of andere lichaamsvochten tijdens een operatie, beschermen de operateur, de operatie-assistent en de instrumenterende de ogen door middel van een bril of een gezichtsscherm.

3.10.1 Kleding en schoeisel bezoekers

  • Bij kortdurend bezoek (tot 30 minuten) wordt gebruik gemaakt van overalls met manchetten om armen en enkels.
  • Bij kortdurend bezoek (tot 30 minuten) worden naast overalls met manchetten om armen en enkels, disposable mondneusmaskers en haarbedekking gedragen.
  • Bij langer bezoek (meer dan 30 minuten) wordt de omkleedprocedure voor het personeel gevolgd.
  • Er worden altijd OK-gebonden klompen of OK-gebonden schoenen gedragen.

3.11 Beperking aantal aanwezigen

  • Het aantal aanwezigen bij een operatie wordt altijd tot een minimum beperkt.

3.12 Beperking mobiliteit medewerkers

  • Het in- en uitlopen tijdens een operatie wordt tot een minimum beperkt.

4.2.1 Algemene aanwijzingen wondverzorging

  • Het verwisselen van verband wordt zo veel mogelijk beperkt.
  • De verzorging van operatiewonden vindt in het algemeen plaats op de patiëntenkamer.
  • Tijdens de wondverzorging worden op de patiëntenkamer geen bedden opgemaakt en wordt de kamer niet gereinigd.
  • De bij wondverzorging gebruikte instrumenten, desinfectievloeistoffen en wondbedekkingsmiddelen zijn steriel.
  • Per patiënt wordt een apart werkblad gebruikt met verband, instrumenten, handschoenen, afvalzakjes en andere benodigdheden.
  • Na gebruik wordt het blad gedesinfecteerd met alcohol 70%.
  • Het bedekken van het haar en het dragen van een mondneusmasker tijdens de wondverzorging is niet nodig.
  • Voor aanvang van de wondverzorging worden de handen gereinigd met water en zeep, of ingewreven met handalcohol.
  • Bij het openen, aanreiken of klaarleggen van steriel verpakte materialen (verband, instrumenten etc) komt het steriel materiaal niet in aanraking met niet-steriel materiaal.
  • Bij het openen, aanreiken of klaarleggen van steriel verpakte materialen wordt een steriel veld gecreëerd.
  • Het manipuleren van de wond geschiedt met gebruikmaking van een no touch-techniek of er worden steriele handschoenen gedragen.
  • Bij het verwijderen van verband, drains of katheters wordt een plastic schort gedragen, wanneer er een kans bestaat op het nat worden van de kleding.
  • Bij het verwijderen van het verband wordt zoveel mogelijk vermeden dat het verband in aanraking komt met de omgeving.
  • Het verband wordt direct in een afvalzak gedeponeerd.
  • Zalven en crèmes, die gebruikt worden bij de wondverzorging, hebben een éénmalige verpakking of bij meermalig gebruik worden tubes (geen potten) gebruikt die altijd patiëntgebonden zijn.
  • Er is een goede afvoermogelijkheid voor gebruikt instrumentarium, gescheiden van de ‘schone’ materialen.
  • Het uitdouchen van wonden vindt plaats in een bad/doucheruimte.
  • Isolatiemaatregelen worden genomen conform de richtlijnen van de Werkgroep Infectiepreventie.

4.2.2.1 Schone primair gesloten wond zonder drains

  • Indien verband is aangebracht, wordt dit binnen 48 uur niet verwijderd, tenzij er specifieke redenen zijn om de wond eerder te inspecteren.

4.2.2.2 Schone primair gesloten wond met drains

  • Er worden niet-steriele handschoenen gedragen bij de wondbehandeling.
  • Drain en opvangzak vormen een gesloten systeem; de drainzak of -pot wordt vervangen wanneer het systeem wordt geopend of als de zak vol is.
  • Drains worden zodanig verwijderd dat het vocht uit de drain niet in het drainkanaal achterblijft.

4.2.2.3 Open wond, schoon en granulerend

  • Verzorging vindt plaats afhankelijk van de vochtproduktie.
  • Bij verbandwisselen worden (niet-steriele) handschoenen gedragen.
  • Er worden steriele gazen gebruikt.
  • Na het verwijderen van het verband worden nieuwe handschoenen aangetrokken voor de verdere wondbehandeling.

4.3 Surveillance

  • Er is een actieve surveillance van postoperatieve wondinfecties met chirurg-specifieke terugkoppeling.