How can we help?

WIP-richtlijn Blaaskatheterisatie (Ziekenhuizen)

Gratis inspectie app

Je kan de onderstaande checklist gratis invullen op het Checkbuster platform. Dit kan je doen op een lap-top of PC. Natuurlijk kan je de inspectie ook invullen met de Checkbuster App op je telefoon.

1. Algemene uitgangspunten

  • Het gebruik van urethra-verblijfskatheters wordt zoveel mogelijk beperkt in aantal en in duur van gebruik.
  • Het drainagesysteem is gesloten.
  • De verblijfskatheter wordt op aseptische wijze ingebracht.
  • Er wordt gezorgd voor een onbelemmerde afvloed van urine uit de blaas via het drainagesysteem.

2. Beperking van het gebruik van urethra- verblijfskatheters

  • Het gebruik van urethra-verblijfskatheters wordt zoveel mogelijk beperkt.

2.1 Indicatiestelling

  • Afvloedbelemmering van urine uit de blaas leidend tot een groot urineresidu in de blaas wordt gezien als een juiste indicatie voor blaaskatheterisatie.
  • Het peri-operatieve gebruik van een katheter om urineproductie te meten en eventuele overrekking van de blaas bij grote urineproductie tijdens de operatie te voorkomen, wordt gezien als een juiste indicatie voor blaaskatheterisatie.
  • Het monitoren van de urineproductie onder niet peri-operatieve omstandigheden wanneer de patiënt niet in staat is op verzoek geregeld te urineren, wordt gezien als een juiste indicatie voor blaaskatheterisatie.
  • Het toedienen van medicamenten, bijvoorbeeld amfotericine B, in de blaas, wordt gezien als een juiste indicatie voor blaaskatheterisatie.
  • De verzorging van terminale patiënten, wordt gezien als een juiste indicatie voor blaaskatheterisatie.
  • Incontinentie voor urine wordt niet gezien als een terechte indicatie voor een verblijfskatheter.
  • Preventie van decubitus wordt niet gezien als een terechte indicatie voor een verblijfskatheter.

2.2 Alternatieven voor een urethra-verblijfskatheter

  • Bij patiënten met incontinentie voor urine krijgt het gebruik van vochtabsorberende middelen (luiers) de voorkeur boven een urethra-ver-blijfskatheter.
  • Bij mannen met incontinentie voor urine wordt een condoomkatheter als een geschikt alternatief gezien voor het gebruik van luiers of een urethra-verblijfskatheter.
  • Wanneer het gaat om peri- en postoperatieve verblijfskatheterisatie van de blaas, krijgt een suprapubische katheter de voorkeur boven een urethra-verblijfskatheter.

2.3 Katheterisatieduur

  • De diameter van de katheter is zo klein mogelijk, zonder dat echter de afvloed van urine wordt belemmerd
  • Voor eenmalige katheterisatie van maximaal een dag, wordt een gesiliconiseerde latexkatheter gebruikt.
  • Voor verblijfskatheterisatie met een verwachte duur van langer dan 10 dagen, wordt gebruik gemaakt van een 100% siliconenkatheter.

3.2 Urine-opvangzak

  • De urine-opvangzak is voorzien van een soepele, niet gemakkelijk te knikken slang met een lengte van ca. 1 meter.
  • Ter hoogte van de aansluiting van de slang aan de zak, ondervindt de urineafvoer geen belemmering.
  • De urine-opvangzak is voorzien van een lekvrij monsterafnamepunt, zo dicht mogelijk bij de katheteraansluiting.
  • De urine-opvangzak is voorzien van een terugslagklep.
  • De urine-opvangzak heeft een capaciteit van tenminste 1500 ml.
  • De urine-opvangzak heeft een goede bevestigingsmogelijkheid, zowel voor de bedlegerige als voor de mobiele patiënt.
  • De urine-opvangzak is voorzien van een aftapkraan.
  • De urine-opvangzakken zijn degelijk verpakt en worden stofvrij opgeslagen.

4. Het inbrengen van een urethrakatheter

  • Voor het inbrengen van een urethrakatheter wordt een steriel werkveld gecreëerd.
  • Bij mannen wordt de glans penis driemaal schoongemaakt met behulp van wattenproppen.
  • Bij vrouwen wordt de urethraopening na spreiden van de kleine schaamlippen driemaal schoongemaakt met wattenproppen.
  • Elke wattenprop wordt maar eenmaal gebruikt.
  • De wattenproppen zijn gedrenkt in steriel water of leidingwater uit een flink stromende kraan.
  • Bij de vrouw gebeurt het schoonmaken van de urethraopening van boven naar beneden.
  • Voor het inbrengen van de katheter wordt bij mannen de urethra eerst ingespoten met minimaal 5 ml glijmiddel, tenzij een katheter met hydrogel coating wordt gebruikt.
  • Voordat wordt begonnen met het inbrengen van de urethrakatheter worden de handen ingewreven met handalcohol.
  • Wanneer de katheter met de hand wordt ingebracht, worden steriele handschoenen gedragen.
  • Wanneer de katheter met een pincet of gebruikmaking van de verpakkingshoes wordt ingebracht, worden niet-steriele handschoenen gedragen
  • Bij het inbrengen komt de kathetertip niet in contact met de omgeving.
  • Wanneer de katheter in contact komt met de omgeving, wordt de katheter niet meer gebruikt.
  • Na beëindiging van het inbrengen van de katheter worden de handen gewassen of ingewreven met handalcohol.

5. Verzorging van de patiënt met een urethrakatheter

  • Er wordt gezorgd dat een volwassen patiënt met een urethrakatheter een dusdanige vochtinname heeft dat de urineproductie bij voorkeur tenminste 1,5 tot 2 liter per dag bedraagt.
  • De uitwendige genitaliën en het gebied rondom de urethramonding worden dagelijks gereinigd met water en eventueel zeep.
  • De urethrakatheter en afvoerslang worden op het bovenbeen van de patiënt gefixeerd.
  • De urethrakatheter en afvoerslang staan niet onder spanning.
  • De urine-opvangzak is altijd beneden het niveau van de blaas bevestigd.
  • De urine-opvangzak hangt voldoende hoog van de vloer, d.w.z. dat geen contact met de vloer of voeten van verzorgers optreedt, ook niet wanneer het bed in de laagste stand staat.
  • De blaas wordt niet routinematig gespoeld en/of geïnstilleerd met desinfectans of antibiotica .
  • Bij patiënten die in het ziekenhuis korter dan 10 dagen worden gekatheteriseerd, wordt het gebruik van een katheterafsluiter niet toegestaan.

5.1 Het ledigen van de urine-opvangzak

  • De urine-opvangzak wordt zo vaak geleegd als nodig is om te voorkomen dat de maximale capaciteit van de zak wordt overschreden.
  • Bij het ledigen van de urine-opvangzak worden handschoenen gedragen. Deze hoeven niet steriel te zijn.
  • Na het ledigen wordt het uiteinde van het aftapkraantje gedesinfecteerd met alcohol 70%.
  • Wanneer dezelfde medewerker bij meerdere patiënten achtereen de urine-opvangzakken leegt, worden voor iedere patiënt nieuwe handschoenen aangetrokken
  • Voor de opvang van de urine wordt bij het ledigen van de urine-opvangzak een grote maatbeker, geen bekkentje, gebruikt.
  • Per patiënt wordt een schone maatbeker genomen, die na gebruik wordt gereinigd en gedesinfecteerd in een bedpanspoeler.
  • Na het ledigen van de urine-opvangzak en het uittrekken van de handschoenen worden de handen gewassen of ingewreven met handalcohol.

5.2 Vervanging van het urine-opvangsysteem

  • Het opvangsysteem voor kortdurende katheterisatie (tot 10 dagen) wordt niet routinematig vervangen, maar alleen bij verstopping door gruis of bloedstolsels in de katheter, bij lekkage van het systeem, of als het vies gaat ruiken.
  • Er wordt geen gebruik gemaakt van beenzakken in het ziekenhuis.

5.3 Afnemen van een urinemonster

  • Het afnamepunt voor bemonstering wordt gedesinfecteerd met alcohol 70% .
  • Urine wordt afgenomen door met een steriele naald met spuit het afnamepunt aan te prikken en de benodigde hoeveelheid urine op te zuigen.

5.4 Afvoer van gebruikte urine-opvangsystemen

  • Een afgekoppelde urine-opvangzak wordt geledigd in de bedpanspoeler.
  • Een lege urine-opvangzak wordt afgevoerd als gewoon afval.